Część 1 cyklu „Żółty tramwaj”

Katarzyna Ryrych

Nikt nie wiedział, kiedy pojawił się w mieście, a co ciekawsze, nikt nie potrafił powiedzieć, jaką jeździ trasą. Jedni powiadali, że przejeżdża przez całe miasto, inni, że kursuje tylko w niedzielę, a jeszcze inni podejrzewali, że jest częścią jakiejś kampanii reklamowej.

Jednak wszyscy byli zgodni co do jednego — podczas gdy wszystkie tramwaje w mieście były niebieskie, ten jeden był żółty. Żółty jak cytryna, mawiały panie domu. Żółty jak kanarek, mówili miłośnicy ptaków. Żółty jak mlecze na łące, uśmiechali się właściciele psów.

I podobno, aby się nim przejechać i nie zostać złapanym przez kontrolera, należało mieć niebieski bilet. A takich — jak wiadomo — nie można kupić w żadnym kiosku…

Niebieskich biletów poszukiwali prawie wszyscy, ale tak naprawdę nikt nie wiedział, gdzie je znaleźć.

Szukali na Allegro, ale jedyna oferta okazała się nieaktualna, szukali nawet na Facebooku, ale autor zamieszczonego tam zdjęcia przyznał się, że to żart. Nie minęła godzina, a został publicznie wyśmiany i tak bardzo wziął to sobie do serca, że skasował swój profil i — jak mawiali złośliwi — zmienił trasę, po której codziennie jeździł na deskorolce.

A szał poszukiwań trwał w najlepsze!

Po mieście wędrowali reporterzy uzbrojeni w kamery i aparaty, zaś szczęśliwi posiadacze dronów obserwowali miasto z lotu ptaka.

Tak zaczęło się lato, a wraz z nim wakacje.

Jednak poszukiwania niebieskich biletów nie ustały.

Pierwszego dnia wakacji do grupy najbardziej zagorzałych poszukiwaczy dołączył Julek Lulkiewicz, zwany Lulkiem Lulkiewiczem. Lulek miał dziesięć lat i nie wyróżniał się niczym specjalnym poza tym, że mimo młodego wieku był wujkiem sześciolatka noszącego wdzięczny przydomek Szczerbak. Malec słynął z tego, że potrafił zepsuć dokładnie wszystko, nie umiał usiedzieć na jednym miejscu, a jego ręce bez przerwy kleiły się, bowiem nosił w kieszonkach całą masę nielegalnie pozyskanych słodyczy, które zwykle zapominał zjeść. I pierwszego dnia wakacji, kiedy Lulek miał zamiar zabrać się za poszukiwanie biletu na własną rękę, w domu pojawiła się jego dużo starsza siostra, zwana dużą siostrą, a wraz z nią — Szczerbak.

Zaraz na wstępie rozwalił misterną budowlę z klocków Lego, którą Lulek budował cały dzień, posługując się bardzo skomplikowaną instrukcją.

Wredny Szczerbak, pomyślał Lulek i złożył klocki do pudełka. A pudełko położył na szafie.

Malec oczywiście zaczął się domagać, aby Lulek teraz-zaraz-natychmiast oddał mu klocki (tak, jakby należały do niego, pomyślał Lulek ) i narobił takiego zamieszania, że zjawiła się duża siostra Lulka, spiesząc na pomoc synowi.

Lulek niechętnie zdjął klocki z szafy i wyszedł z pokoju. A Szczerbak ledwie został sam, włożył sobie do nosa jeden z najmniejszych klocków i zaczął wrzeszczeć.

Tym razem ma powód, pomyślał Lulek, przyglądając się, jak siostra jednocześnie zakłada Szczerbakowi sandały i dzwoni do ośrodka zdrowia.

— Włożył sobie do nosa — tłumaczyła chaotycznie — niebieski klocek. Nie, nie bilet, tylko klocek. Niebieski. Do nosa.

I kiedy tak rozmawiała z panią z rejestracji, Szczerbak włożył do buzi żółty klocek. I zanim zorientowała się, co się dzieje, Szczerbak zdążył klocek połknąć.

— Żółty! — krzyknęła rozpaczliwie. — Połknął! Nie, nie tramwaj. Klocek. Czy to moja wina, że wybrał takie kolory?

A Szczerbak właśnie sięgał po czerwony klocek i byłby włożył go sobie do ucha, gdyby nie Lulek.

W tym czasie duża siostra zdążyła już porozumieć się co do koloru klocków i tego, co zrobił z nimi Szczerbak, i odetchnęła z ulgą.

— To nie był najlepszy pomysł — powiedział Lulek, patrząc nienawistnie na siostrzeńca.

I skierował się do swojego pokoju, który odtąd przez kilka dni miał dzielić ze Szczerbakiem.

— Dokąd? — zapytała duża siostra. — Jedziemy do lekarza.

— Ale ja mam coś do zrobienia — zaczął Lulek.

— Przecież masz wakacje — przypomniała mu duża siostra.

Lulek cicho jęknął i zaczął sznurować adidasy. A miał tyle wspaniałych planów… na przykład miał zamiar pospacerować po przystankach, bowiem większość ludzi wyrzuca bilety po wyjściu z tramwaju. Prawda, niebieski bilet był czymś wyjątkowym i on sam za żadne skarby nie wyrzuciłby go tak po prostu do kosza, ale z pewnością byli ludzie, którzy po prostu pozbyli się biletu. Rzecz jasna, niebieski bilet, nawet najbardziej prawdziwy, byłby już skasowany, czyli nieważny, ale gdyby Lulek zobaczył go na własne oczy, miałby sto procent pewności, że to nie żadna bajka.

— Pospiesz się — ponagliła go bezlitośnie duża siostra — bo spóźnimy się na tramwaj.

Zawsze była to szansa — choćby niewielka — na spotkanie legendarnego tramwaju! A skoro od pewnego czasu w życiu Lulka nic nie układało się po jego myśli, byłoby niesprawiedliwe, gdyby wreszcie coś się nie zmieniło…

Dlatego Lulek wyszedł z domu lekkim krokiem i pełen nadziei.

I nawet Szczerbak z niebieskim klockiem w nosie i żółtym gdzieś w środku wydał mu się całkiem sympatyczny.

Poczuwszy przypływ uczuć rodzinnych, wziął siostrzeńca za rękę i natychmiast tego pożałował. Ręka Szczerbaka kleiła się od czegoś słodkiego.

— Co tam masz? — zapytał Lulek, patrząc groźnie na malca.

— Bwandrynkę — wymamrotał Szczerbak i wyjął z kieszeni spodenek coś, co wyglądało jak kolorowa kula, a w rzeczywistości kiedyś musiało być paczką landrynek. To znaczy zanim spodenki nie zostały wrzucone do pralki albo zanim Szczerbak nie podarł woreczka, w którym się znajdowały.

— Jak będziesz się czymś takim napychał, to wylecą ci wszystkie zęby — powiedział Lulek.

Szczerbak skrzywił się, ale posłusznie wsunął lepką kulę do kieszeni bluzy Lulka.

— Pospieszcie się — ponagliła ich mama Szczerbaka, czyli duża siostra, ale i tak spóźnili się na tramwaj.

Lulek cicho jęknął. Usiadł ciężko na ławce i…

To nie był sen, bowiem kiedy uszczypnął się w ramię, poczuł dotkliwy ból. Na ziemi tuż pod jego nogami leżał niebieski bilet.

Jedna chwila i bilet zniknął w dłoni Lulka.

Może to czyjś głupi żart, myślał gorączkowo Lulek. Może to kolejny fałszywy alarm?

Jednak bilet wyglądał jak bilet, a przynajmniej z jednej strony, co stwierdził, przyglądając się znalezisku, podczas gdy Szczerbak próbował wdrapać się na drzewko rosnące nieopodal wiaty.

— Nie można go na chwilę spuścić z oczu — westchnęła duża siostra, a Lulek spojrzał na nią ze współczuciem.

Może nareszcie ktoś przyzna mi rację, pomyślał.

W tramwaju, o dziwo, Szczerbak zachowywał się nad wyraz spokojnie, co Lulkowi wydało się nieco podejrzane. Ale Szczerbak po prostu pierwszy raz w życiu jechał tramwajem i zastanawiał się zapewne, co można by zepsuć w drodze powrotnej.

— Dlaczego włożyłeś sobie klocek do nosa? — zapytał doktor.

— Niebieski — wyrwało się stojącemu obok Lulkowi.

— Bo… bo chciabem bieć — odpowiedział niewyraźnie Szczerbak.

— Rozumiem. I ten drugi, który połknąłeś…

— Bółty — powiedział Szczerbak.

Doktor wzdrygnął się.

— Mniejsza o kolor. Też go chciałeś mieć, prawda?

Szczerbak energicznie pokiwał głową.

— A nie mogłeś poprosić braciszka?

— Bo bie bój braciszek — zaprzeczył Szczerbak. — Bo bój bujek.

Doktor uważnie przyjrzał się Lulkowi, a potem poprosił, aby jego siostra, czyli mama Szczerbaka, wraz ze Szczerbakiem przeszli do pokoju zabiegowego.

Lulek tymczasem wyszedł na korytarz i wyjął z kieszeni bilet. MOBILNA BIBLIOTEKA ZAPRASZA — napisane było na odwrocie biletu.

Mobilna biblioteka! Lulek cichutko jęknął. Bo czytanie książek nie było czymś, za czym przepadał. Biblioteka, pomyślał Lulek. Żółty tramwaj i niebieski bilet… Nie ma szału.

Kiedy na korytarzu pojawił się Szczerbak, Lulek był już naprawdę w paskudnym nastroju. A na dodatek duża siostra cały czas głaskała małego potwora po głowie.

— Był bardzo dzielny — powiedziała. — Więc w nagrodę…

— Co? — zawołał oburzony Lulek, zapominając o bilecie i żółtym tramwaju. — Nagrodę? A niby za co? Że włożył sobie do nosa klocek i trzeba było zasuwać przez całe miasto, żeby ktoś mu go wyjął? Protestuję! A tak w ogóle to gdzie on jest? Gdzie jest mój klocek?

— W gabinecie — wyjaśniła duża siostra. — Doktor kolekcjonuje przedmioty, które dzieci wkładają sobie do nosa, albo połykają… Nie masz pojęcia, co tam można zobaczyć.

— Chcę mój klocek — powiedział Lulek.

— Nie mogę wejść tak po prostu i zażądać zwrotu klocka — powiedziała mama Szczerbaka, czyli duża siostra. — To niepoważne.

— Rozumiem — nastroszył się Lulek. — To tylko jeden mały klocek — dodał z goryczą w głosie. — W pudełku na szafie jest cały zestaw. Może sobie włożyć do nosa wszystko, jeśli tylko się zmieści. Powodzenia.

Odwrócił się na pięcie i poszedł przed siebie.

— Julek! — zawołała duża siostra. — Wracaj w tej chwili!

Jednak tym razem Lulek naprawdę się obraził. Nie dość, że przez Szczerbaka stracił kulę do pirackiej armaty (bo tym był utracony bezpowrotnie klocek), to jeszcze nikt się niczym nie przejmował.

— Nagrodę. — Lulek wykrzywił się paskudnie. — To ja powinienem dostać… jak jej tam… rekonwales… rekompensatę.

Szedł przed siebie, nie zwracając uwagi na prośby i krzyki dużej siostry. Dobrze im zrobi, jak za mną zatęsknią, myślał, kopiąc leżące na ścieżce kamienie.

Wyobrażał sobie mamę, siostrę, Szczerbaka i tatę, jak spoglądają na zegar wskazujący coraz późniejszą godzinę, jak decydują się zadzwonić na policję i zgłosić zaginięcie Julka Lulkiewicza, lat dziesięć, znaków szczególnych brak, który porzucił rodzinę na przystanku tramwajowym obok ośrodka zdrowia i przepadł bez wieści.

Rozkoszując się tą myślą, dotarł na starą pętlę tramwajową, która do tej pory była miejscem spotkań lokalnego elementu i strach było jeździć tam na rowerze, bo w każdej chwili można była najechać na kawałek szkła i przebić oponę. Nie mówiąc już o tym, co mogłoby się stać w razie upadku…

Lulek zatrzymał się i przetarł oczy ze zdziwienia. Przez chwilę wydawało mu się, że śni, ale to nie był sen.

Stary budynek, w którym dawno temu można było kupić bilety miesięczne, został odnowiony, rosły przed nim kolorowe kwiaty, a na przystanku, na którym zwykle walały się puszki i rozbite butelki, czekało kilka osób.

A zza zakrętu… Lulek ponownie przetarł oczy.

Tak, zza zakrętu wyłaniał się żółty tramwaj!

— Julek — przez głos dzwonka przedarło się rozpaczliwe wołanie dużej siostry. — Zaczekaj!

— Do widzenia — powiedział Lulek, wskakując na stopień. — Aż za mną zatęsknicie.

Jednak duża siostra, czyli mama Szczerbaka, też zdążyła wskoczyć do wagonu tylnymi drzwiami, ciągnąc za sobą Szczerbaka.

Na widok Lulka Szczerbak wydał radosny okrzyk, a duża siostra nie wiadomo dlaczego zaczęła płakać.

Czyli mimo wszystko nadal liczę się w tej rodzinie, pomyślał Lulek i łaskawie, jako brat z odzysku, dał się obcałować uradowanej siostrze.

— No dobra — powiedział. — A teraz nagroda.

— Co? — zdumiała się duża siostra, spoglądając na Lulka jak na kosmitę.

— Nagroda za to, że się znalazłem — wyjaśnił rzeczowo Lulek. — Bo, jeżeli ktoś może włożyć sobie klocek do nosa i dostać nagrodę za to, że pozwolił go sobie wyjąć, to ja, który straciłem klocek i zdecydowałem się porzucić rodzinny dom, też powinienem coś dostać. Bo się odnalazłem. A mogło być inaczej — zakończył groźnie. — Mogłem wpaść pod samochód, mogłem zostać porwany dla okupu…

— Widzę, że mamy tu jakieś niezwykłe rodzinne wydarzenie — roześmiał się wysoki chłopak w żółtej koszulce. — Zatem przejażdżka po mieście będzie najlepszą okazją, by to uczcić. Przy okazji — tu spojrzał na Lulka — może być też nagrodą.

Lulek rzucił mu ponure spojrzenie, ale chłopak tego nie zauważył.

— Widzę, że masz niebieski bilet — powiedział. — Czy pozwolisz, że twoja rodzina też z niego skorzysta?

Lulek wzruszył ramionami.

— Super — ucieszył się chłopak. — Zatem w drogę! Dzisiaj zaczyna się projekt PODRÓŻNIK. Tramwaj zatrzymuje się na kilku przystankach… Nie zdradzę wam jak się nazywają, ale można tam robić różne fajne rzeczy. Ponieważ zajmuje to sporo czasu, w ciągu jednego dnia proponuję zaliczyć tylko jeden przystanek.

— Pewnie wszyscy dobrze znacie swoje miasto — rzekł chłopak w żółtej koszulce, kiedy wszyscy zajęli swoje miejsca.

— Tak! — zawołał ktoś siedzący z tyłu wagonu.

— Miasto jak miasto — dodał ktoś inny.

— No i mylicie się — powiedział chłopak, a tramwaj zawtórował mu wesołym dzwonieniem. Zgrzytnęło, szarpnęło i mobilna biblioteka — a może też coś więcej, pomyślał Lulek — ruszyła przed siebie.

— Przyzwyczailiśmy się do tego, że prawie wszędzie jeździmy samochodami — włączył się inny chłopak. Ten miał na sobie niebieską koszulkę, a jego włosy były długie jak włosy siostry Lulka.

— Dziewcyna — powiedział trochę niewyraźnie Szczerbak, bo usta miał pełne gumy do żucia.

Byłby powtórzył to głośniej i wyraźniej, ale Lulek pogroził mu palcem.

— …a przecież prócz samochodów są jeszcze inne pojazdy, na przykład tramwaje… Gdybyśmy zrezygnowali z samochodów, powietrze w mieście byłoby o wiele czyściejsze.

— A autobusy? — zabłysnął Lulek.

— Autobusy mogą być OK, jeżeli na przystankach ładują akumulatory. Na kilku liniach już tak się dzieje — odparł chłopak. — A teraz spójrzcie w okna. To najstarsza trasa w mieście. Kiedyś były tu pola, a na nich pasły się krowy. Muszą to pamiętać wasi dziadkowie… Może kiedyś razem wybierzecie się na przejażdżkę po mieście? Może przypomną sobie wtedy, co było choćby tutaj, gdzie teraz jest park.

— Hałda — zawołała duża siostra Lulka. — Ogromna hałda!

Lulek uważnie przyjrzał się swojej siostrze. Co prawda miała drobne zmarszczki w kącikach oczu, ale żeby była aż taka stara, by pamiętać jakąś hałdę?

— Miałam chyba ze cztery lata — ciągnęła siostra — kiedy tata zabrał mnie tutaj na spacer i powiedział, że w tym miejscu będzie wspaniały park…

— Taki fajny spacer, a mnie tam nie było — pomyślał gorzko Lulek.

— A tam… — powiedział chłopak w żółtej koszulce — gdzie jest teraz plac zabaw, zawsze był cyrk. To znaczy wtedy, kiedy przyjeżdżał do miasta. Ja tego nie pamiętam.

— Wolę plac zabaw — zawołała jakaś dziewczynka. — Tam są fajne huśtawki! I drabinki!

W tej samej chwili tramwaj zadzwonił i zatrzymał się na przystanku.

— Wysiadamy? — zapytała duża siostra.

— Jeszcze nie — poprosił Lulek.

Nigdy dotąd tak naprawdę nie oglądał swojego miasta, chociaż jeździł tramwajem, autobusem, na rowerze i samochodem. I zawsze wydawało mu się zwyczajne. Pomiędzy następnymi dwoma przystankami dowiedział się, czyj pomnik stoi na wzgórzu i kto zaprojektował budynek nowej szkoły muzycznej. I chociaż miasto wcale nie było duże ani nie słynęło z niczego specjalnego, Lulek nagle poczuł się jak ważny turysta.

— A co ma do tego biblioteka? — zapytał, bo nagle przyszło mu do głowy, że chłopak mówi tylko o mieście.

— No przecież już wiesz, że można umilać sobie podróżowanie czytaniem — wyjaśnił właściciel niebieskiej koszulki. — Że można czytać samemu albo, jeśli się jeszcze nie umie, może poczytać ci mama albo tata… i że nawet jeżeli do tej pory nie lubiłeś czytać, to możesz złapać bakcyla… Tutaj są „Wędrujące książki”. To znaczy możesz zabrać jedną z nich do domu, przeczytać i odnieść.

— Mogę jedną? — zapytał Lulek, a chłopak uśmiechnął się triumfująco.

— A nie mówiłem?

W ten sposób Lulek domyślił się, że złapał bakcyla. Na początku ukradkiem przykładał sobie rękę do czoła, aby sprawdzić, czy nie ma gorączki, bo bakcyl mógł zacząć już harcować w jego organizmie, ale duża siostra wyjaśniła mu, że „złapać bakcyla” znaczy „zainteresować się czymś”.

Zresztą nie miał czasu, aby o tym myśleć, bo tramwaj zatrzymał się na przystanku…

— Proponuję, abyście wysiedli właśnie tutaj — powiedział chłopak w żółtej koszulce. — Myślę, że nawet ten mały wiercipięta — tu spojrzał na Szczerbaka — znajdzie tu coś dla siebie.

Co znajdowało się na tajemniczym przystanku? Czy Szczerbak naprawdę zajął się czymś innym niż wpychanie sobie klocków do nosa?

Dowiecie się wkrótce. Ciąg dalszy nastąpi.

Katarzyna Ryrych

Żółty tramwaj

Cz. 1 — „Żółty tramwaj”

Redakcja tekstu: Dorota Koman

Opracowanie graficzne: Maciej Zalewski

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Fundacja ABCXXI — Cała Polska czyta dzieciom

Warszawa 2021

Table of Contents

ZT 1 - Zolty tramwaj epub