Styczeń 2021

1pt

Światowy Dzień Pokoju

Święto ustanowione przez papieża Pawła VI listem z 8 grudnia 1967 r. Sięgnijmy po książki na temat wojny i jej tragicznych skutków, np. dotyczące współczesnych wojen i wywołanych nimi wielkich migracji, tak jak Hebanowe serce Renaty Piątkowskiej czy Chłopiec z Lampedusy Rafała Witka. Omówmy z uczniami rozdział Pokojowość z książki Ireny Koźmińskiej i Elżbiety Olszewskiej Z dzieckiem w świat wartości, przeczytajmy z młodszymi nastolatkami opowiadanie Nędzny tchórz Pawła Beręsewicza ze zbioru Gorzka czekolada… Zastanówmy się wspólnie, jakie są przyczyny wojen i jak wyglądałby świat bez nich. Uwzględnijmy konteksty gospodarczy, kulturalny, społeczny, a przede wszystkim humanitarny.

 

1pt

Od stycznia proponujemy literackie obchodzenie urodzin lub imienin

Zaproponujmy literackie urodziny lub imieniny w każdej grupie przedszkolnej i klasie. Częstowanie koleżanek i kolegów cukierkami nie musi być jedynym sposobem na świętowanie urodzin, tym bardziej że dzieci i tak jedzą zbyt dużo słodyczy. Proponujemy zamiast tego lekturę książki Toona Tellegena Urodziny prawie wszystkich (49 opowiadań – można przeczytać jedno na urodziny każdego z dzieci), a także zorganizować quizy literackie dotyczące np. bohatera książki noszącego takie samo imię jak jubilat oraz zabawy w odgadywanie tytułu książki (kalambury) lub poszukiwanie sposobów obchodzenia urodzin w różnych utworach literackich itp. Warto też sięgnąć do Księgi imion, żeby dzieci poznały znaczenie swoich imion i dowiedziały się, jakie znane osoby je noszą.

 

1pt

Zachęcamy do tworzenia Klubów Czytających Rodzin oraz Klubów Motyli Książkowych

Zachęcamy do tworzenia Klubów Czytających Rodzin oraz Klubów Motyli Książkowych dla najmłodszych czytelników (szersza informacja w kalendarium na wrzesień). Namawiamy do organizowania regularnych spotkań Klubów, na przykład co dwa tygodnie. Rodziny należące do Klubów mogą np. spotykać się na wspólnym czytaniu, wymieniać książkami, organizować wspólne wycieczki i czytelnicze lub tematyczne pikniki. Szczególnie aktywne Kluby organizują nawet – czasem z pomocą Fundacji – spotkania z pisarzami.

 

3nd

Urodziny Joanny Papuzińskiej

Świętujemy razem urodziny Joanny Papuzińskiejprofesor literatury, Przewodniczącej Jury Konkursu Literackiego im. Astrid Lindgren, autorki wielu znakomitych książek i wierszy dla dzieci, takich jak Rokiś, Nasza mama czarodziejka, Asiunia, Mój tata szczęściarz, Darowane kreski. Cała Fundacja składa Pani Profesor najserdeczniejsze życzenia zdrowia i dalszej weny twórczej. Proponujemy szkołom – np. w ramach nauki pisania listów – przygotowanie i wysłanie życzeń urodzinowych do sławnej pisarki.

 

3nd

Rocznica urodzin J.R.R. Tolkiena

J.R.R. Tolkien (1892-1973)pisarz i poeta angielski, profesor filologii klasycznej i literatury staroangielskiej, których świetna znajomość posłużyła mu do tworzenia mitycznych języków i światów opisanych w jego kultowych powieściach fantasy Hobbit, czyli Tam i z powrotem oraz trylogii Władca Pierścieni. Jego książki doczekały się milionowych nakładów oraz wspaniałych ekranizacji.

 

4pon

Rocznica urodzin Louisa Braille’a

Louis Braille (1809-1852) – francuski twórca alfabetu dla niewidomych, nauczyciel w paryskim zakładzie dla ociemniałych. Pokażmy dzieciom alfabet punktowy, zachęćmy je do przeczytania poszczególnych wyrazów z zamkniętymi oczami – przekonają się, jak trudno jest czytać osobom niewidomym. Zaprośmy osobę niewidomą z Polskiego Związku Niewidomych (jego koła znajdują się w każdym większym mieście), żeby poczytała dzieciom bajki lub opowiadania „wydrukowane” pismem Braille’a.

 

7czw

Dzień Dziwaka

Kogo nazywamy „dziwakiem”? Jaki jest wydźwięk tego słowa? Określamy tak często osobę różniącą się od nas. Czy inność jest zła, czy należy się jej obawiać lub ją piętnować? Przypomnijmy, jak wielu uczonych, odkrywców, pisarzy nazywano „dziwakami” ze względu na ich pasje, całkowite oddanie się nauce czy zainteresowaniom, a przez to niedostrzeganie rzeczywistości. Słowami „inni”, „dziwni” bywają też określani ludzie niezwykle wrażliwi, wyglądający nietypowo, wywodzący się z innej kultury, mówiący obcym językiem, ubierający się inaczej lub kultywujący odmienne obyczaje, a także osoby z pewnymi deficytami intelektualnymi czy fizycznymi.

Przeczytajmy dzieciom książki Niebieska niedźwiedzica Joanny M. Chmielewskiej lub Żabka i obcy Maxa Velthuijsa, a młodszym nastolatkom opowiadanie Złomek Katarzyny Ryrych z tomu Gorzka czekolada… oraz książki Kraksa Jerry’ego Spinelli, Cudowny chłopak R.J. Palacio – i porozmawiajmy o odmienności oraz akceptacji dla niej, o ile nie szkodzi ona otoczeniu, a jedynie dziwi, ponieważ jesteśmy przyzwyczajeni do określonego, zakorzenionego w naszym środowisku, wzorca „normalności”.

 

8pt

Rocznica urodzin Kornela Makuszyńskiego

Kornel Makuszyński (1884-1953) prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta, autor znakomitych książek dla dzieci. Przypomnijmy jego Awantury i  wybryki małej małpki Fiki-Miki, Koziołka Matołka, Pannę z mokrą głową, Awanturę o Basię czy Szatana z siódmej klasy.

 

9so

Urodziny Małgorzaty Musierowicz

Składamy życzenia urodzinowe Małgorzacie Musierowicz – znakomitej i niezwykle popularnej pisarce, autorce książek dla dzieci i młodzieży, ilustratorce, twórczyni cyklu powieściowego dla młodzieży Jeżycjada, na którym wychowały się co najmniej dwa pokolenia czytelników.

 

11pon

Dzień Wegetarian

Wyjaśnijmy dzieciom na czym polega wegetarianizm. Porozmawiajmy o różnych sposobach odżywiania się. Zastanówmy się nad wartościami odżywczymi roślin, porozmawiajmy o zagrożeniach dla środowiska, płynących z masowej hodowli zwierząt, oraz o cierpieniach zwierząt hodowanych m.in. na mięso i mleko. Spróbujmy dań wegetariańskich. Porozmawiajmy o najnowszych odkryciach nauki na temat diety zdrowej dla człowieka.

 

12wt

Rocznica urodzin Jacka Londona

Jack London (1876–1916) – pisarz amerykański, autor takich powieści jak: Zew krwi, Biały kieł, Martin Eden, Wilk morski i innych. Warto zapoznać nastolatków z tymi nieco zapomnianymi dzisiaj, a wciąż aktualnymi powieściami, łączącymi wielkie emocje i przygodę z wiedzą na temat życia zwierząt oraz postaw ludzi w skrajnie trudnych warunkach egzystencji.

 

14czw

Rocznica urodzin Hugh Jonesa Loftinga

Hugh Jones Lofting (1886-1947) – pisarz amerykański, autor serii książek dla dzieci o doktorze Dolittle, wielki znawca i przyjaciel zwierząt. Sięgnijmy po te sympatyczne książeczki.

 

15pt

Dzień Wikipedii

Porozmawiajmy o tym, czym jest Wikipedia, jaka była idea jej utworzenia, kto ją redaguje i kto weryfikuje. Czy jest wiarygodna? Czy wystarczy opierać swoją wiedzę na danych pochodzących z jej zasobów?

 

18pon

Rocznica urodzin Alana Aleksandra Milne

Alan Aleksander Milne (1882-1956) – pisarz, poeta i dramaturg angielski, autor książek dla dzieci Kubuś Puchatek, Chatka Puchatka, Wiersze dla Krzysia. Przeczytajmy je dzieciom i powiedzmy im, że zostały napisane dla synka autora, Krzysia. Przy okazji warto zwrócić uwagę na niezwykłe tłumaczenia tych książeczek przez Irenę Tuwim, opowiedzmy, na czym polega trudna praca tłumacza, jak trudno jest oddać nie tylko treść książki, ale i jej ducha. Na lekcjach języka angielskiego spróbujmy przetłumaczyć ze słownikiem kilka zdań z Kubusia, a potem przeczytajmy przekład Ireny Tuwim i porównajmy oba teksty. Będzie to znakomita zabawa!

 

21czw

Dzień Babci

Zaprośmy Babcie i Dziadków do przedszkola, szkoły, biblioteki, żeby poczytali fragmenty ulubionych książek ze swojego dzieciństwa, przygotujmy występy dzieci i drobne upominki dla seniorów. Z tej okazji przeczytajmy też dzieciom książki, w których występują babcie i dziadkowie: Jasne dni, ciemne dni Katarzyny Ryrych, Noskawery Pawła Beręsewicza, Babcia na jabłoni Miry Lobbe, Wypożyczalnia babć Marii Czernik, Nasza babcia Ilse Kleberger, Dziadek na huśtawce Renaty Piątkowskiej, Mój dziadek był drzewem czereśniowym Angeli Nanetti oraz Cukierek dla dziadka Tadka Ivony Březinov Porozmawiajmy o starości, o tym, że babcia i dziadek mogą potrzebować pomocy, mogą zachowywać się inaczej, niż przywykliśmy, z czego to wynika i jak należy się zachowywać.

 

22pt

Dzień Dziadka

Zaprośmy Babcie i Dziadków do przedszkola, szkoły, biblioteki, żeby poczytali fragmenty ulubionych książek ze swojego dzieciństwa, przygotujmy występy dzieci i drobne upominki dla seniorów. Z tej okazji przeczytajmy też dzieciom książki, w których występują babcie i dziadkowie: Jasne dni, ciemne dni Katarzyny Ryrych, Noskawery Pawła Beręsewicza, Babcia na jabłoni Miry Lobbe, Wypożyczalnia babć Marii Czernik, Nasza babcia Ilse Kleberger, Dziadek na huśtawce Renaty Piątkowskiej, Mój dziadek był drzewem czereśniowym Angeli Nanetti oraz Cukierek dla dziadka Tadka Ivony Březinov Porozmawiajmy o starości, o tym, że babcia i dziadek mogą potrzebować pomocy, mogą zachowywać się inaczej, niż przywykliśmy, z czego to wynika i jak należy się zachowywać.

 

22pt

Rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) – poeta, prozaik, harcerz, żołnierz batalionu „Zośka” i „Parasol”, jeden z przedstawicieli pokolenia Kolumbów, autor m.in. znanych wierszy Elegia o … [chłopcu polskim], Pokolenie. Zginął w Powstaniu Warszawskim. Warto przypominać wiersze poety nie tylko z okazji rocznicy jego urodzin, ale  także w rocznice wybuchu wojny, powstania, przy okazji lekcji na temat pokoju na świecie.

 

22pt

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu

Przypomnijmy książki o tej tematyce: Bezsenność Jutki Doroty Combrzyńskiej-Nogali, Arkę czasu Marcina Szczygielskiego (I nagroda w III Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren organizowanym przez Fundację), Jest taka historia. Opowieść o Januszu Korczaku Beaty Ostrowickiej, Pamiętnik Blumki Iwony Chmielewskiej, Szlemiela Ryszarda Marka Grońskiego, Pamiętnik Anny Frank, Mirabelkę Cezarego Harasimowicza czy Rutkę Joanny Fabickiej.

 

23so

Dzień bez opakowań foliowych

W ramach działań proekologicznych porozmawiajmy o zanieczyszczeniu środowiska, o nadużywaniu opakowań jednorazowych, o zaśmiecaniu mórz i oceanów. Obejrzyjmy film o zwierzętach morskich, które połykają opakowania, i o tym, jak bolesna jest ich śmierć, porozmawiajmy o tym, jak długo rozkładają się śmieci, jak przyczyniamy się do niszczenia naszej planety. Zastanówmy się, czym można zastąpić torebki foliowe i wprowadźmy zwyczaj ekologicznego pakowania drugich śniadań do szkoły. Przy okazji pokażmy też dzieciom i młodzieży fragmenty filmów dokumentalnych na temat ton śmieci i niebezpiecznych odpadów wywożonych przez bogate kraje do krajów ubogich, gdzie na wielkich, siejących choroby wysypiskach, bawią się potem dzieci, a ludzie ubodzy poszukują rzeczy nadających się jeszcze do użytku.

 

25pon

Rocznica urodzin George`a Orwella

George Orwell (1903-1950) – angielski pisarz i publicysta, nazywany kronikarzem kultury angielskiej XX wieku, wrażliwy na niesprawiedliwości społeczne, sprzeciwiający się totalitaryzmowi, autor m.in. znakomitych i wizjonerskich książek – do przeczytania z nastolatkami – Folwark zwierzęcy oraz Rok 1984.

 

29pt

Urodziny Olgi Tokarczuk

W rocznicę urodzin polskiej noblistki przeczytajmy ze starszymi dziećmi fragmenty jej książek – np. Prawiek i inne czasy, Dom dzienny, dom nocny, Księgi Jakubowe, Opowiadania bizarne.

 

31nd

Międzynarodowy Dzień Przytulania

Nie zachęcamy do przytulania się w szkole, szczególnie w czasie epidemii, ale porozmawiajmy z dziećmi o ważnej roli dotyku dla rozwoju dziecka. Jako przykład można podać „kangurowanie” wcześniaków w inkubatorach, czy kontrowersyjny eksperyment Harry’ego Harlowa w ZOO.

Młodsze dzieci zachwycą się pewnie książką Przemysława Wechterowicza Proszę mnie przytulić.