1pt

Wszystkiego najlepszego w Nowym Roku!

2so

Światowy Dzień Pokoju

Święto to ustanowił papież Paweł VI listem z 8 grudnia 1967 roku. Nie trzeba chyba nikogo z nas przekonywać, jak jest ważne. A rozmawiając z naszymi dziećmi o pokoju, warto sięgnąć po książki na temat wojny i jej tragicznych skutków. Wiele z nich znajdziecie na naszej Złotej Liście, m.in. Pamiętnik Blumki Iwony Chmielewskiej, Czy wojna jest dla dziewczyn? Pawła Beręsewicza, Teraz tu jest nasz dom Barbary Gawryluk, Dziecko Noego Erica-Emmanuela Schmitta.

Omówmy z uczniami rozdział Pokojowość z książki Ireny Koźmińskiej i Elżbiety Olszewskiej
Z dzieckiem w świat wartości, przeczytajmy z młodszymi nastolatkami opowiadanie Nędzny tchórz Pawła Beręsewicza ze zbioru Gorzka czekolada… Zastanówmy się wspólnie, jakie są przyczyny wojen i jak wyglądałby świat bez nich. Pamiętajmy o kontekście gospodarczym, kulturalnym, społecznym, a przede wszystkim humanitarny.

3nd

Urodziny Joanny Papuzińskiej

Świętujemy urodziny Pani Profesor Joanny Papuzińskiej, autorki wielu znakomitych książek dla dzieci. Asiunia, Mój tato szczęściarz, Darowane kreski to zaledwie kilka tytułów z bogatego dorobku pisarki, które gorąco polecamy. Poczytajmy też dzieciom piękne, często zabawne wiersze dla dzieci w różnym wieku – od Śpiących wierszyków dla maluszków po wierszyki z „pazurkiem”, takie jak Rozwesołki. Sięgnijmy do Naszej mamy czarodziejki.

Cała Fundacja składa Pani Profesor najserdeczniejsze życzenia zdrowia i dalszej weny twórczej.
I serdecznie dziękujemy, że była i jest Pani Profesor tak mocno związana z naszym Konkursem Literackim im. Astrid Lindgren od jego powstania, przeowdnicząc mu od pierwszej edycji.

Mamy też cichutką podpowiedź dla naszego grona liderów, nauczycielek, nauczycieli. Może
w ramach nauki pisania listów w szkołach warto by było wysłać życzenia urodzinowe od dzieci dla sławnej Autorki-Czarodziejki?

6śr

Święto Trzech Króli

7czw

Dzień Dziwaka

Kogo nazywamy „dziwakiem”? Jaki jest wydźwięk tego słowa? Określamy tak często osobę różniącą się od nas. Czy inność jest zła, czy należy się jej obawiać lub ją piętnować?

Prawdopodobnie każdy z nas czasem czuje się dziwakiem. Przypomnijmy dzieciom, jak wielu uczonych, odkrywców, pisarzy czy artystów nazywano „dziwakami” ze względu na ich pasje, oddanie się w pełni swym zainteresowaniom, a przez to niekiedy niedostrzeganie rzeczywistości.

Słowami „inni”, „dziwni” bywają też określani ludzie niezwykle wrażliwi, wyglądający nietypowo, wywodzący się z innej kultury, mówiący obcym językiem, ubierający się inaczej lub kultywujący odmienne obyczaje, a także osoby z pewnymi deficytami intelektualnymi czy fizycznymi.

Młodszym dzieciom przeczytajmy książki: Żółte kółka. Mam na imię Inna Elizy Piotrowskiej, Zielonego wędrowca Liliany Bardijewskiej, Niebieską niedźwiedzicę Joanny M. Chmielewskiej, Kosmitę Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel, a starszym – opowiadanie Złomek Katarzyny Ryrych
z tomu Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach, a także jej znakomitą książkę, nagrodzoną Grand Prix w V Konkursie literackim im. Astrid Lindgren, Lato na Rodos. Polecamy również wspólną lekturę Cudownego chłopaka R.J. Palacio.

Porozmawiajmy z dziećmi o odmienności oraz akceptacji dla niej, o ile nie szkodzi ona otoczeniu,
a jedynie dziwi, ponieważ jesteśmy przyzwyczajeni do określonego, zakorzenionego w naszym środowisku, wzorca „normalności”. Nazywanie kogoś dziwakiem, a przede wszystkim dokuczanie mu lub ignorowanie go dowodzi braku szacunku, zrozumienia i empatii, czyli przede wszystkim braku wrażliwości i kultury osoby, która wykazuje się takimi zachowaniami.

Przyjrzyjmy się też „dziwakom” z bajek! Czy nie są sympatyczni niezwykli, ba, często dziwaczni, bohaterowie wspaniałych opowieści Macieja Wojtyszki – Bromba, Fikander, Gżdacz czy zwierzątko mojej Mamy? A tytułowy bohater książek Wojciecha Widłaka Pan Kuleczka i jego przyjaciele –
z Kaczką Katastrofą na czele? A postaci z Alicji w Krainie Czarów?

Oczywiście wszystkie te książki znajdziecie na naszej Złotej Liście, bo my… uwielbiamy takich dziwaków!

9so

Urodziny Małgorzaty Musierowicz

W dniu urodzin życzymy Pani Małgorzacie Musierowicz, ulubionej Autorce kilku pokoleń młodych czytelników, dużo zdrowia i wciąż równie przenikliwego, życzliwego spojrzenia na świat.

Dziękujemy za każdą z książek, wśród których „Jeżycjada” – pełna humoru seria o rodzinie Borejków z poznańskich Jeżyc – zajmuje szczególne miejsce na naszej Złotej Liście.

Kolejne tomy historii Borejków powstawały wbrew „przepisowi na przebój”, bo w tej rodzinie żyje się książkami i cytuje poetów. A w tle opowieści o Jeżycach przewijają się – niemal na bieżąco – współczesne wydarzenia: stan wojenny, prywatyzacja, wejście Polski do Unii Europejskiej. Przede wszystkim jednak jest to barwny, dowcipny i pełen ciepłego humoru portret dobrej rodziny, dla której niezmiennie ważniejsze jest „być”, niż „mieć”.

11pon

Dzień Wegetarian

Wyjaśnijmy dzieciom, na czym polega wegetarianizm. Porozmawiajmy o różnych sposobach odżywiania się. Zastanówmy się nad wartościami odżywczymi roślin, porozmawiajmy o zagrożeniach dla środowiska, płynących z masowej hodowli zwierząt, o cierpieniach zwierząt hodowanych, m.in. na mięso i mleko, a także wpływie obecnych technologii hodowlanych na nasze zdrowie.

Przygotujmy lekcję na temat zagrożeń dla naszej planety płynących z hodowli zwierząt. Spróbujmy wspólnie dań wegetariańskich. Sięgnijmy po lektury omawiające ten temat. obejrzyjmy piękny film dokumentalny Nasze miejsce na Ziemi (The Biggest Little Farm, 2019) w reżyserii Johna Chestera.

I koniecznie sięgnijmy po dwa opowiadania z przygotowanej przez naszą Fundację serii „Ocalimy Świat”. W drugim tomie, zatytułowanym Latający talerz – adresowanym do młodszych nastolatków – znajdziecie opowiadanie Tomasza Samojlika Schaboszczak, a w trzecim, czyli w Sieciach widmo – dla nieco starszych nastolatków – opowiadanie Rudy Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel.

14czw

Dzień Osób Nieśmiałych

W Dzień Osób Nieśmiałych polecamy ze Złotej Listy Fundacji Historię czerwonego kameleona
Marty Zaremby z ilustracjami Agnieszki Żelewskiej.

To pełna ciepła i humoru opowieść o kameleonie Zbyniu, który bardzo chciałby wtopić się w tło, tymczasem jego czerwone wypieki nie tylko zdradzają, gdzie jest, ale też jego nieśmiałość. Dzięki przyjaźni z Brygidą staje się nie tylko odważniejszy, pewny siebie (ba, kolor czerwony przestaje mu się kojarzyć z własną bezradnością i zawstydzeniem), ale też odkrywa, że nie zawsze musi sobie radzić ze wszystkim sam. Że jego złośliwi kuzyni nie są wcale aż tak pewni siebie, jak mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać. I… że ten się śmieje, kto się śmieje ostatni.

Na pewno wielu młodych czytelników odnajdzie w sobie wiele cech Zbynia, a odwagi doda im właśnie Historia czerwonego kameleona – dla małych nieśmiałków i ich rówieśników oraz dla dorosłych –
o wrażliwości, empatii i sile przyjaźni.

Najmłodsi czytelnicy z pewnością zrozumieją uroczą Nieśmiałą Myszkę, której emocje pięknie opisała Dorota Gellner. Czy nie tak czuli się, idąc pierwszy raz do żłobka czy przedszkola? A może teraz dorośli już do roli Królika, który poda Myszce przyjazną łapkę? To najlepszy lek na nieśmiałość…

17nd

Dzień Śniegu

W Dzień Śniegu warto sięgnąć po Zimę Muminków Tove Jansson. Pamiętacie, jak – wbrew swojej naturze – Muminek budzi się ze snu zimowego i odkrywa zupełnie nowy, obcy świat… pokryty śniegiem? Mała Mi – jak to Mi – od razu wie, jak z niego korzystać, jak się bawić i cieszyć
ze śniegu… Wystarczy kawałek tektury lub – jeszcze lepiej! – srebrna taca i ziuuu… z górki na pazurki! Muminek, którego „łapki zapadały się głęboko w śnieg”, trochę się martwi i mrozem, i tą niezwykłą sytuacją. Tymczasem Too-tiki już wybudowała sobie latarnię ze śniegu: „mały spiczasty domek
ze śnieżnych kul, które przeświecały słabym pomarańczowożółtym blaskiem, niby abażur na nocnej lampce w domu Muminków”. A to dopiero początek Zimy Muminków. Bardzo śnieżnej…

Zastanówcie się z dziećmi, jak ważny dla Ziemi i dla nas jest śnieg. I mróz. Jak niebezpieczne
są zmiany klimatyczne, w wyniku których tego śniegu (i lodu) jest coraz mniej.

Jak na tę wiadomość zareaguje bohater opowiadania Rafała Witka Miś niepolarny? Przeczytajcie! Porozmawiajcie o tym z dziećmi. I jak Michał – nie bądźcie obojętni! To opowiadanie znajdziecie
w naszej książce z serii „Ocalimy Świat” – Oddech smoka.

A potem przypomnijcie sobie swoje śnieżne dzieciństwo. I opowiadania dziadków o tunelach
w śniegu, którymi chodziło się do szkoły. I o zimie XX stulecia, kiedy nawet szkoły zamknięto. Nie ma to jak rodzinne opowieści, czasem równie niesamowite jak te z Doliny Muminków.

18pon

Dzień Kubusia Puchatka w rocznicę urodzin Alana Aleksandra Milne’a

Alan Aleksander Milne (1882–1956), pisarz, poeta i dramaturg angielski, jest autorem książek znanych większości dzieci – Kubusia Puchatka i Chatki Puchatka – synka poety, małego przyjaciela zwierząt ze Stumilowego Lasu. Czytając je dzieciom, warto wspomnieć, że podobnie jak Wiersze dla Krzysia zostały napisane dla synka Autora. Jego zabawy stały się inspiracją dla jego taty! Czy taka wiadomość nie będzie budująca dla dziecka?

Przy okazji warto zwrócić uwagę na wybitny przekład opowieści o Puchatku pióra Ireny Tuwim, wytłumaczyć, na czym polega trudna praca tłumacza i jak trudno jest oddać nie tylko treść książki, ale i jej ducha.

Na lekcjach języka angielskiego można przetłumaczyć ze słownikiem kilka zdań o Kubusiu…,
a potem przeczytać przekład Ireny Tuwim i porównać obydwa teksty. Będzie to znakomita,
a zarazem pouczająca zabawa!

Wypiszmy też z dziećmi najsłynniejsze cytaty z Kubusia Puchatka. Powiedzmy o tym, że także my, dorośli, używamy na co dzień powiedzeń Kubusia, Prosiaczka, Sowy Przemądrzałej i innych przyjaciół Krzysia. Umawiamy się na małe co nieco jak Kubuś i wybieramy to, co Tygryski lubią najbardziej – prawda? Pokażmy, jaki wpływ mają książki ma współczesny język i naszą kulturę.

A dla maluchów mamy zadanie specjalne! Narysujcie portret Kubusia Puchatka z okazji Jego święta! Taki własny, najpiękniejszy, od serca!!!

20śr

Dzień Wiedzy o Pingwinach

Ilu z nas marzy o wyprawie na Antarktydę, ba – na całą Antarktykę, Ocean Południowy? Nie inaczej było w przypadku Pana Poppera, malarza pokojowego z maleńkiej Cichej Wody, który bardzo chciał zobaczyć pingwiny. I… pewnego dnia w jego domu pojawił się Kapitan Cook, najbardziej zwariowany, najbardziej pocieszny pingwin w eleganckim czarnym fraku. No się zaczęło: zamieszkał w lodówce, zjeżdżał z upodobaniem na brzuchu po schodach, żył „po pingwiniemu”. Pan Popper urządził nawet gościowi w piwnicy kąpielisko, a pokój stołowy zamienił… w lodowisko. Jednak w prawdziwe tarapaty popadł, gdy do Kapitana Cooka wprowadziła się wybranka jego serca, a potem na świat przyszło dziesięć pingwinków…

Książka Pan Popper i jego pingwiny Richarda i Florence Atwaterów, wydana po raz pierwszy w 1938 roku, bawi do dziś dzieci na całym świecie. Podobnie jak oparty na niej film pod tym samym tytułem – z niedoścignionym Jimem Carreyem w roli głównej.

Rozbudzajmy w dzieciach zainteresowania Antarktydą. Czytajmy, oglądajmy razem filmy dokumentalne, pogłębiajmy wspólnie wiedzę.

I rozmawiajmy z dziećmi o zmieniającym się klimacie – ten temat powraca w Oddechu smoka (od 6-7 lat), Latającym talerzu (od 10 lat), Sieciach widmo (od 13 lat) – trzech zbiorach opowiadań z serii „Ocalimy świat”.

21czw

Dzień Babci

Jaki to piękny zbieg okoliczności, że zainicjowany w USA w 1986 roku Międzynarodowy Dzień Przytulania jest obchodzony w Dzień Babci…

W tym dniu warto przeczytać dzieciom książki, których bohaterkami są dzieci i babcie: Kosmiczni odkrywcy. Franio i jego babcia Grażyny Bąkiewicz, Florka. Listy do babci Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel, Czarny Młyn Marcina Szczygielskiego (Grand Prix II Konkursu Literackiego im. Astrid Lindgren), Tydzień Konstancji Olgi Masiuk, Misiek, co ty opowiadasz? Katarzyny Majgier, Mój dziadek był drzewem czereśniowym Angeli Nanetti, Tam, gdzie zawracają bociany Joanny Jagiełło, Babcia na jabłoni Miry Lobbe i wiele innych.

Porozmawiajmy z dziećmi o tym, jak ważną rolę odgrywają babcie w życiu swoich wnucząt.
O tradycjach rodzinnych. Historiach sprzed półwiecza, a czasem jeszcze starszych. Pooglądajmy stare zdjęcia, na których babcia i dziadek są młodzi.

Zachęćmy też dzieci i nastolatków, by wspólnie z babciami i dziadkami zrobili drzewa genealogiczne swoich rodzin, wykorzystując domowe fotografie. I oczywiście wiedzę i wspomnienia swoich dziadków.

21czw

Międzynarodowy Dzień Przytulania

To święto ma zachęcać ludzi do bliskości i walki z izolacją.

Chyba nie trzeba nikogo przekonywać, jak ważne jest dla dziecka przytulanie. Wie o tym każdy rodzic. Coraz popularniejsze staje się kangurowanie maluszków, nie tylko wcześniaków. Nie ma nic lepszego na płacz maleństwa niż przytulenie.

A kiedy przestać przytulać dziecko? Nigdy. Z potrzeby bliskości naprawdę się nie wyrasta.

Przytulenie to najlepsza witamina M. i wie o tym każde dziecko. Większość empatycznych maluszków z pewnością więc zrozumie bohatera książki Proszę mnie przytulić Przemysława Wechterowicza z ilustracjami Emilii Dziubak – lubianej zarówno przez małe, jak i całkiem dorosłe dzieci.

Dorosłych i nastolatków zachęcamy do zapoznania się z wywiadem z dr Rossem Campbellem, który pełen miłości dotyk rodzica traktuje jako fundamentalny przekaz miłości i warunek zdrowia emocjonalnego dziecka: https://calapolskaczytadzieciom.pl/dla-rodzicow/o-wychowaniu/czy-umiemy-kochac-dzieci/.

22pt

Dzień Dziadka

W Dniu Dziadka warto odszukać w pamięci (i na półce) książki, które wspaniale pokazują dziadków, takich jak: Ryś miasta Katarzyny Wasilkowskiej, Dziadek na huśtawce Renaty Piątkowskiej, Misiek, co ty opowiadasz? Katarzyny Majgier, Tam, gdzie zawracają bociany Joanny Jagiełło, Gwiazda
z pierwszego piętra Barbary Kosmowskiej, Teleskop dziadka Asi Olejarczyk, Mój dziadek był drzewem czereśniowym Angeli Nanetti.

Porozmawiajmy z dziećmi o tym, czego nauczyli nas dziadkowie. I nie bójmy się mówić wnukom
o starości. Choćby o tym, że kiedyś być może dziadek czy babcia będą potrzebować pomocy.
I że z czasem mogą zachowywać się nieco inaczej, niż przywykliśmy, i z czego to wynika – pomoże nam w tym znakomita książka Ivony Březinovej Cukierek dla dziadka Tadka.

A skoro w Dzień Babci i Dzień Dziadka wnuczęta będą robić drzewo genealogiczne, może warto byłoby też zacząć spisywać wspomnienia dziadków? O nich i czasach, kiedy byli w wieku swoich wnucząt…

23so

Dzień bez opakowań foliowych

W ramach działań proekologicznych porozmawiajmy o zanieczyszczeniu środowiska, o nadużywaniu opakowań jednorazowych, o zaśmiecaniu mórz i oceanów. Obejrzyjmy film o zwierzętach morskich, które połykają opakowania, i o tym, jak bolesna jest ich śmierć, porozmawiajmy o tym, jak długo rozkładają się śmieci, jak przyczyniamy się do niszczenia naszej planety. Zastanówmy się, czym można zastąpić torebki foliowe i wprowadźmy zwyczaj ekologicznego pakowania drugich śniadań
do szkoły.

Warto przeczytać młodszym dzieciom Basię i śmieci Zofii Staneckiej, starszym – fragmenty Książki o śmieciach Stanisława Łubieńskiego, i oczywiście opowiadania z trzech tomów z serii „Ocalimy Świat”: Oddechu smoka (od 6-7 lat), Latającym talerzu (od 10 lat), Sieciach widmo (od 13 lat).

27śr

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu

Czytajmy i rozmawiajmy z dziećmi o Holocauście, żeby podobny dramat już nigdy się nie powtórzył.

Na naszej Złotej Liście znajdziecie kilka ważnych, wartościowych książek na ten temat, m.in.: Arkę Czasu Marcina Szczygielskiego (I nagroda w III Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren organizowanym przez naszą Fundację), Pamiętnik Blumki Iwony Chmielewskiej, Kotkę Brygidy Joanny Rudniańskiej, Adinę i okna Pauliny Orłowskiej, Wszystkie moje mamy Renaty Piątkowskiej, Mirabelkę Cezarego Harasimowicza, Rutkę Joanny Fabickiej czy Białego ptaka J.R. Palacio. Przejmującą lekturą będzie też autentyczny Dziennik Anny Frank.

Bohaterami wszystkich tych książek są dzieci, młodsze i starsze. Często te opowieści odnoszą się do prawdziwych historii… Bo Historia nie oszczędza nikogo, nawet najmłodszych.

Dlatego gorąco polecamy Wam książki z serii „Wojny dorosłych – historie dzieci”…