Styczeń 2022

1so

Światowy Dzień Pokoju

Święto ustanowione przez papieża Pawła VI listem z 8 grudnia 1967 r. Sięgnijmy po książki na temat wojny i jej tragicznych skutków, na przykład Pamiętnik Blumki Iwony Chmielewskiej, Czy wojna jest dla dziewczyn? Pawła Beręsewicza, Teraz tu jest nasz dom Barbary Gawryluk, czy Erica-Emmanuela Schmitta – Dziecko Noego. Omówmy z uczniami rozdział Pokojowość z książki Ireny Koźmińskiej i Elżbiety Olszewskiej Z dzieckiem w świat wartości, przeczytajmy z młodszymi nastolatkami opowiadanie Nędzny tchórz Pawła Beręsewicza ze zbioru Gorzka czekolada… Zastanówmy się wspólnie, jakie są przyczyny wojen i jak wyglądałby świat bez nich. Uwzględnijmy konteksty gospodarczy, kulturalny, społeczny, a przede wszystkim humanitarny.

 

1so

Od stycznia proponujemy literackie obchodzenie urodzin lub imienin

Zaproponujmy literackie urodziny lub imieniny w każdej grupie przedszkolnej i klasie. Częstowanie koleżanek i kolegów cukierkami nie musi być jedynym sposobem na świętowanie urodzin, tym bardziej że dzieci i tak jedzą zbyt dużo słodyczy. Proponujemy zamiast tego lekturę książki Toona Tellegena Urodziny prawie wszystkich (49 opowiadań – można przeczytać jedno na urodziny każdego z dzieci), a także organizację quizów literackich dotyczących np. bohatera książki noszącego takie samo imię jak jubilat oraz zabawy w odgadywanie tytułu książki (kalambury), poszukiwanie sposobów obchodzenia urodzin w różnych utworach literackich itp. Warto też zajrzeć do Księgi imion, żeby dzieci poznały znaczenie swoich imion i dowiedziały się, jakie znane osoby je noszą.

 

3pon

Urodziny Joanny Papuzińskiej

Świętujemy razem urodziny Joanny Papuzińskiejprofesor literatury, Przewodniczącej Jury Konkursu Literackiego im. Astrid Lindgren, autorki wielu znakomitych książek i wierszy dla dzieci, m.in. Asiunia, Mój tato szczęściarz, Darowane kreski. Cała Fundacja składa Pani Profesor najserdeczniejsze życzenia zdrowia i dalszej weny twórczej.

Proponujemy przeczytanie dzieciom pięknych, często zabawnych wierszy dla dzieci w różnym wieku – od Śpiących wierszyków dla maluszków, po wierszyki z „pazurkiem”, takie jak Rozwesołki, a także lekturę książek – np. Naszej mamy czarodziejki, a w ramach nauki pisania listów w szkołach – przygotowanie przez dzieci i wysłanie listów do sławnej pisarki z urodzinowymi życzeniami.

 

3pon

Rocznica urodzin J.R.R. Tolkiena

J.R.R. Tolkien (1892-1973)pisarz i poeta angielski, profesor filologii klasycznej i literatury staroangielskiej, których świetna znajomość posłużyła mu do tworzenia mitycznych języków i światów opisanych w jego kultowych powieściach fantasy Hobbit, czyli Tam i z powrotem oraz trylogii Władca Pierścieni. Jego książki doczekały się milionowych nakładów oraz wspaniałych ekranizacji.

 

4wt

Rocznica urodzin Louisa Braille’a

Louis Braille (1809-1852) – francuski twórca alfabetu dla niewidomych, nauczyciel w paryskim zakładzie dla ociemniałych. Pokażmy dzieciom alfabet punktowy, zachęćmy je do przeczytania poszczególnych wyrazów z zamkniętymi oczami – doświadczą, jak trudno jest czytać osobom niewidomym. Zaprośmy osobę niewidomą z Polskiego Związku Niewidomych (jego koła znajdują się w każdym większym mieście), żeby poczytała dzieciom bajki lub opowiadania „wydrukowane” pismem Braille’a.

 

7pt

Dzień Dziwaka

Kogo nazywamy „dziwakiem”? Jaki jest wydźwięk tego słowa? Określamy tak często osobę różniącą się od nas. Czy inność jest zła, czy należy się jej obawiać lub ją piętnować? Prawdopodobnie każdy z nas czasami czuje się dziwakiem. Przypomnijmy, jak wielu uczonych, odkrywców, pisarzy czy artystów nazywano „dziwakami” ze względu na ich pasje, oddanie się w pełni swym zainteresowaniom, a przez to niedostrzeganie rzeczywistości. Słowami „inni”, „dziwni” bywają też określani ludzie niezwykle wrażliwi, wyglądający nietypowo, wywodzący się z innej kultury, mówiący obcym językiem, ubierający się inaczej lub kultywujący odmienne obyczaje, a także osoby z pewnymi deficytami intelektualnymi czy fizycznymi.

Młodszym dzieciom przeczytajmy książki: Żółte kółka. Mam na imię Inna Elizy Piotrowskiej, Zielonego wędrowca Liliany Bardijewskiej, Niebieską niedźwiedzicę Joanny M. Chmielewskiej, Kosmitę Roksany Jędrzejewskiej -Wróbel, a starszym opowiadanie Złomek Katarzyny Ryrych z tomu Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach, a także jej znakomitą książkę, nagrodzoną Grand Prix w V Konkursie literackim im. Astrid Lindgren, pt. Lato na Rodos. Polecamy również wspólną lekturę Cudownego chłopaka R. J. Palacio.

Porozmawiajmy z dziećmi o odmienności oraz akceptacji dla niej, o ile nie szkodzi ona otoczeniu, a jedynie dziwi, ponieważ jesteśmy przyzwyczajeni do określonego, zakorzenionego w naszym środowisku, wzorca „normalności”. Nazywanie kogoś dziwakiem, a przede wszystkim dokuczanie mu lub ignorowanie go dowodzi braku szacunku, zrozumienia i akceptacji, czyli przede wszystkim braku wrażliwości i kultury osoby, która wykazuje się takimi zachowaniami.

 

8so

Rocznica urodzin Kornela Makuszyńskiego

Kornel Makuszyński (1884-1953) prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta, autor znakomitych książek dla dzieci. Przypomnijmy jego Awantury i  wybryki małej małpki Fiki-Miki, Koziołka Matołka, Pannę z mokrą głową, Awanturę o Basię czy Szatana z siódmej klasy.

 

9nd

Urodziny Małgorzaty Musierowicz

Składamy życzenia urodzinowe Małgorzacie Musierowicz – znakomitej i niezwykle popularnej pisarce, autorce książek dla dzieci i młodzieży, ilustratorce, twórczyni cyklu powieściowego dla młodzieży Jeżycjada, na którym wychowały się co najmniej dwa pokolenia czytelników.

Przeczytajmy wraz z naszymi nastolatkami książki z tego cyklu, co będzie także dla nas miłym przywołaniem klimatu kulturalnego z czasów młodości dziadków i być może niektórych rodziców.

 

10pon

Zachęcamy do tworzenia Klubów Czytających Rodzin oraz Klubów Motyli Książkowych

Zachęcamy do tworzenia Klubów Czytających Rodzin oraz Klubów Motyli Książkowych dla najmłodszych czytelników (szersza informacja w kalendarium na wrzesień). Namawiamy do organizowania regularnych spotkań Klubów, na przykład co dwa tygodnie.

W dobie pandemii rodziny należące do Klubów mogą spotykać się online na wspólnym czytaniu, rozmowach i zabawach wokół książek, a na wiosnę, gdy złagodzone zostaną obostrzenia sanitarne związane z pandemią, organizować wspólne wycieczki i pikniki oraz wymieniać się książkami.

 

11wt

Dzień Wegetarian

Wyjaśnijmy dzieciom na czym polega wegetarianizm. Porozmawiajmy o różnych sposobach odżywiania się. Zastanówmy się nad wartościami odżywczymi roślin, porozmawiajmy o zagrożeniach dla środowiska, płynących z masowej hodowli zwierząt, o cierpieniach zwierząt hodowanych m.in. na mięso i mleko, a także wpływie obecnych technologii hodowlanych na nasze zdrowie. Przygotujmy lekcję na temat zagrożeń dla naszej planety płynących z hodowli zwierząt. Spróbujmy dań wegetariańskich. Sięgnijmy po lektury omawiające ten temat, obejrzyjmy piękny film dokumentalny Nasze miejsce na Ziemi (The Biggest Little Farm, 2019) w reżyserii Johna Chestera.

 

12śr

Rocznica urodzin Jacka Londona

Jack London (1876–1916) – pisarz amerykański, autor takich powieści jak: Zew krwi, Biały kieł, Martin Eden, Wilk morski i innych. Warto zapoznać nastolatków z tymi znakomitymi powieściami, łączącymi wielkie emocje i przygodę z wiedzą na temat życia zwierząt oraz postaw ludzi w skrajnie trudnych warunkach egzystencji.

 

14pt

Rocznica urodzin Hugh Jonesa Loftinga

Hugh Jones Lofting (1886-1947) – pisarz amerykański, autor serii książek dla dzieci o doktorze Dolittle, wielki znawca i przyjaciel zwierząt. Sięgnijmy po te sympatyczne tytuły.

 

15so

Dzień Wikipedii

Porozmawiajmy o tym, czym jest Wikipedia, jaka była idea jej utworzenia, kto ją redaguje i kto weryfikuje. Czy jest wiarygodna? Czy wystarczy opierać swoją wiedzę na danych pochodzących z jej zasobów? Przeczytajmy Wszystkie lajki Marczuka Pawła Beręsewicza i zacznijmy krytycznie odnosić się do treści zamieszczanych w internecie, w tym także w największej internetowej encyklopedii świata.

 

18wt

Rocznica urodzin Alana Aleksandra Milne

Alan Aleksander Milne (1882-1956) – pisarz, poeta i dramaturg angielski, autor książek dla dzieci Kubuś Puchatek, Chatka Puchatka, Wiersze dla Krzysia. Przeczytajmy je dzieciom i powiedzmy im, że zostały napisane dla synka autora, Krzysia. Przy okazji warto zwrócić uwagę na niezwykłe tłumaczenia tych książeczek przez Irenę Tuwim, opowiedzmy, na czym polega trudna praca tłumacza, jak trudno jest oddać nie tylko treść książki, ale i jej ducha. Na lekcjach języka angielskiego spróbujmy przetłumaczyć ze słownikiem kilka zdań z Kubusia, a potem przeczytajmy przekład Ireny Tuwim i porównajmy oba teksty. Będzie to znakomita zabawa!

Wypiszmy cytaty z Kubusia Puchatka i porozmawiajmy, jaki mają wpływ na współczesny język i kulturę.

 

21pt

Dzień Babci

Z okazji Dnia Babci oraz Dnia Dziadka przeczytajmy dzieciom książki, w których występują postacie babć i dziadków: Wypożyczalnia babć Marii Czernik, Babcia na jabłoni Miry Lobbe, Nasza babcia Ilse Kleberger, Dziadek na huśtawce Renaty Piątkowskiej, Jasne dni, ciemne dni Katarzyny Ryrych, Noskawery Pawła Beręsewicza, Mój dziadek był drzewem czereśniowym Angeli Nanetti oraz Cukierek dla dziadka Tadka Ivony Březinov.

Porozmawiajmy o starości, o tym, że babcia i dziadek mogą potrzebować pomocy, mogą zachowywać się inaczej, niż przywykliśmy, z czego to wynika i jak należy się zachowywać.

Zachęćmy dzieci i nastolatków, by wspólnie z dziadkami i babciami zrobili  drzewa genealogiczne swoich rodzin, wykorzystując  domowe fotografie.

 

22so

Dzień Dziadka

Z okazji Dnia Babci oraz Dnia Dziadka przeczytajmy dzieciom książki, w których występują postacie babć i dziadków: Wypożyczalnia babć Marii Czernik, Babcia na jabłoni Miry Lobbe, Nasza babcia Ilse Kleberger, Dziadek na huśtawce Renaty Piątkowskiej, Jasne dni, ciemne dni Katarzyny Ryrych, Noskawery Pawła Beręsewicza, Mój dziadek był drzewem czereśniowym Angeli Nanetti oraz Cukierek dla dziadka Tadka Ivony Březinov.

Porozmawiajmy o starości, o tym, że babcia i dziadek mogą potrzebować pomocy, mogą zachowywać się inaczej, niż przywykliśmy, z czego to wynika i jak należy się zachowywać.

Zachęćmy dzieci i nastolatków, by wspólnie z dziadkami i babciami zrobili  drzewa genealogiczne swoich rodzin, wykorzystując  domowe fotografie.

 

22so

Rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) – poeta, prozaik, harcerz, żołnierz batalionu „Zośka” i „Parasol”, jeden z przedstawicieli pokolenia Kolumbów, autor m.in. znanych wierszy Elegia o … [chłopcu polskim], Pokolenie. Zginął w Powstaniu Warszawskim. Warto przypominać wiersze poety nie tylko z okazji rocznicy jego urodzin, ale  także w rocznice wybuchu wojny, powstania, przy okazji lekcji na temat pokoju na świecie.

 

22so

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu

Przypomnijmy książki o tej tematyce: Arkę czasu Marcina Szczygielskiego (I nagroda w III Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren organizowanym przez Fundację), Bezsenność Jutki Doroty Combrzyńskiej-Nogali,Jest taka historia. Opowieść o Januszu Korczaku Beaty Ostrowickiej, Pamiętnik Blumki Iwony Chmielewskiej, Szlemiela Ryszarda Marka Grońskiego, Dziennik Anny Frank, Mirabelkę Cezarego Harasimowicza czy Rutkę Joanny Fabickiej.

 

23nd

Dzień bez opakowań foliowych

W ramach działań proekologicznych porozmawiajmy o zanieczyszczeniu środowiska, o nadużywaniu opakowań jednorazowych, o zaśmiecaniu mórz i oceanów. Obejrzyjmy film o zwierzętach morskich, które połykają opakowania, i o tym, jak bolesna jest ich śmierć, porozmawiajmy o tym, jak długo rozkładają się śmieci, jak przyczyniamy się do niszczenia naszej planety. Zastanówmy się, czym można zastąpić torebki foliowe i wprowadźmy zwyczaj ekologicznego pakowania drugich śniadań do szkoły. Warto przeczytać młodszym dzieciom Basię i śmieci Zofii Staneckiej, a starszym – fragmenty Książki o śmieciach Stanisława Łubieńskiego.

 

29so

Urodziny Olgi Tokarczuk

W rocznicę urodzin polskiej noblistki przeczytajmy ze starszymi dziećmi fragmenty jej książek – np. Prawiek i inne czasy, Dom dzienny, dom nocny, Księgi Jakubowe, Opowiadania bizarne. Młodsze dzieci mogą rozpocząć poznawanie twórczości noblistki od krótkiego opowiadania Zgubiona dusza.

 

31pon

Międzynarodowy Dzień Przytulania

Nie zachęcamy do przytulania się w szkole, szczególnie w czasie epidemii, ale porozmawiajmy z dziećmi o ważnej roli dotyku dla rozwoju dziecka. Jako przykład można podać „kangurowanie” wcześniaków w inkubatorach, czy kontrowersyjny eksperyment Harry’ego Harlowa w ZOO.

Młodsze dzieci zachwycą się pewnie książką Przemysława Wechterowicza z ilustracjami Emilii Dziubak Proszę mnie przytulić.  Dorosłych i nastolatków zachęcamy do zapoznania się z wywiadem z dr Rossem Campbellem, który pełen miłości dotyk rodzica, traktuje jako fundamentalny przekaz miłości i warunek zdrowia emocjonalnego dziecka: https://calapolskaczytadzieciom.pl/dla-rodzicow/o-wychowaniu/czy-umiemy-kochac-dzieci/.